Sejmowa komisja poparła projekt zniesienia dwukadencyjności wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Stawka jest wysoka również na Kociewiu. Chodzi o to, czy mieszkańcy będą mogli ponownie zagłosować na gospodarza gminy, którego wybrali w 2018 i 2024 roku. Sprawa może rozstrzygnąć się także poza parlamentem. Przepis ograniczający liczbę kadencji zaskarżyła do Trybunału Konstytucyjnego Rada Miasta Otwocka.
W 2029 roku w wielu gminach dojdzie do zmiany władzy bez względu na to, jak mieszkańcy ocenią pracę swojego wójta czy burmistrza. Tak będzie, jeśli utrzymają się obecne przepisy. Według zaktualizowanych danych Krajowego Biura Wyborczego ograniczenie obejmuje 1506 urzędujących w Polsce wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Każdy z nich może dokończyć kadencję, ale w najbliższych wyborach samorządowych nie będzie mógł ubiegać się o ten sam urząd w tej samej gminie.
Komisja za zniesieniem limitu. Kadencja nadal pięcioletnia
Senacki projekt wpłynął do Sejmu 28 listopada 2025 roku. Niemal rok później, 5 listopada 2026 roku, odbyło się jego pierwsze czytanie. Los projektu ważył się 17 listopada. Za zakończeniem prac już na tym etapie głosowało 197 posłów, za ich kontynuowaniem było 227, a pięcioro wstrzymało się od głosu. Dzień później sejmowa Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach poparła projekt stosunkiem 10 głosów do 4.
Senatorowie proponują uchylenie art. 11 § 4 Kodeksu wyborczego. Gdyby projekt wszedł w życie, włodarz dwukrotnie wybrany w tej samej gminie mógłby ponownie stanąć przed wyborcami. Kadencja nadal trwałaby pięć lat. W 2018 roku połączono jej wydłużenie z wprowadzeniem limitu dwóch wyborów na ten sam urząd. Obecna propozycja dotyczy wyłącznie limitu.
Kiedy zaczyna się walka o schedę
Dla mieszkańca, który chce rozliczyć burmistrza z obiecanej drogi, remontu szkoły czy wysokości opłat, rok 2029 może wydawać się odległy. Dla kogoś, kto sam myśli o starcie w wyborach, perspektywa jest zupełnie inna. Już dziś wie, że przy obecnych przepisach w wyścigu zabraknie najpoważniejszego rywala. Ma więc powód, by jak najwcześniej dać się poznać jako przyszły lider.
I tu pojawia się problem, o którym warto rozmawiać także na Kociewiu. Perspektywa odejścia włodarza sprzyja przedwczesnej walce o jego miejsce. Lokalne środowiska polityczne i grupy społeczne mogą budować pozycję swoich kandydatów, skupiając uwagę mieszkańców na błędach urzędującego gospodarza. Pokusa jest oczywista. Łatwiej zdobyć rozgłos ostrym atakiem na wójta, niż przedstawić własny plan dla gminy i powiedzieć, ile będzie kosztował.
Mieszkańcy mają pełne prawo pytać władzę o wydatki, decyzje i niespełnione obietnice. Niezdrowa sytuacja zaczyna się wtedy, gdy spór o konkretną sprawę staje się okazją do osobistych ataków, a jego głównym beneficjentem okazuje się pretendent do urzędu. Wybory odbędą się dopiero w 2029 roku. Do tego czasu mieszkańcy potrzebują odpowiedzi, kiedy powstanie droga albo skąd gmina weźmie pieniądze na szkołę. Samo nazwisko ewentualnego następcy niewiele im w tych sprawach mówi.
Zwolennicy limitu podnoszą jednak argument, którego również warto wysłuchać. Po dziesięciu latach sprawowania urzędu wójt czy burmistrz ma rozpoznawalność i doświadczenie, z którymi nowemu kandydatowi trudno konkurować. Obowiązkowa zmiana daje szansę innym i ogranicza koncentrację władzy.
Czy Trybunał zdejmie z posłów ciężar decyzji?
Rozważany w politycznych kuluarach scenariusz ma konkretną podstawę. 6 sierpnia 2025 roku do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Rady Miasta Otwocka o zbadanie przepisu wprowadzającego dwukadencyjność. Jeszcze w tym samym miesiącu Trybunał nadał wnioskowi dalszy bieg. Sprawa otrzymała sygnaturę K 7/25. Dotyczy m.in. tego, czy ograniczenie kandydowania da się pogodzić z konstytucyjnymi zasadami równości i proporcjonalności.
Gdyby Trybunał uznał zakwestionowany przepis za niezgodny z Konstytucją i w wyniku wyroku przepis utracił moc, limit mógłby zniknąć bez uchwalania senackiej nowelizacji. Politycznie taki obrót spraw mógłby uwolnić posłów od odpowiedzialności za ostateczne głosowanie. Część środowisk uniknęłaby konieczności tłumaczenia wyborcom, dlaczego otworzyła wieloletnim włodarzom drogę do kolejnej kadencji albo dlaczego tę drogę zamknęła. To możliwy scenariusz. Samo nadanie sprawie biegu pozostawia otwarte zarówno rozstrzygnięcie, jak i jego termin.
Dziś limit dwóch kadencji wciąż obowiązuje. Kto jednak już teraz buduje swoją pozycję na pewności, że w 2029 roku urzędującego wójta zabraknie na karcie wyborczej, przyjmuje ryzykowne założenie. Do wyborów pozostało dość czasu, by zmieniły się przepisy. I dość czasu, by mieszkańcy zdążyli ocenić zarówno gospodarza gminy, jak i tych, którzy chcieliby go zastąpić.
Czy dwukadencyjność zniknie przed wyborami w 2029 roku? Sejmowa komisja poparła zmianę. Dwukadencyjność także przed Trybunałem.
Piotr Kociewski4 min czytania

Kategorie
Powiązane artykuły

Dwukadencyjność wójtów. Pół roku na L4 nie otwiera drogi do trzeciej kadencji

„Starzejemy się już dziś”. Starosta o tym, czego ziemia starogardzka potrzebuje do 2035 roku

Dwa sondaże, dwa obrazy polityki. Liderem KO, większość dla bloku prawicy

Sejm powiedział „nie”. Dwukadencyjność w samorządach zostaje
Najczęściej czytane
Śmiertelny wypadek w Piesienicy. 25-latek bez uprawnień kierował audi, zginął pasażer.
Pijany, bez prawa jazdy, czołowo w koparkę! Dwie osoby w szpitalu
Czterech mężczyzn zatrzymanych za groźby
Duże zmiany na kolei. Od 13 grudnia linia R31 z Gdyni do Smętowa.
Żwirownia, biogazownia, wieża telekomunikacyjna i co jeszcze? Wójt ustala, radni głosują, sołtysi milczą?